Art. 258 §3 kodeksu karnego
„Kto grupę albo związek określone w §1, mające na celu popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym, zakłada lub taką grupą albo związkiem kieruje, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 6."
Art. 258 §3 kodeksu karnego, w zw. z §1
Ustawodawca przewidział odrębną, znacznie surowszą odpowiedzialność za zakładanie lub kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą, niezależnie od tego, czy grupa ta ma charakter zbrojny lub terrorystyczny. Za założenie lub kierowanie zwykłą zorganizowaną grupą przestępczą grozi kara pozbawienia wolności od lat 3, a jeżeli grupa ma charakter zbrojny lub terrorystyczny, dolna granica zagrożenia wzrasta do lat 6.
Kierowanie a zwykły udział w grupie
Podstawową różnicą między odpowiedzialnością z art. 258 §1 kk (udział w grupie) a odpowiedzialnością z art. 258 §3 kk jest rola pełniona przez sprawcę w strukturze grupy. Kierowanie oznacza faktyczne sprawowanie funkcji decyzyjnej, wydawanie poleceń pozostałym członkom, ustalanie sposobu działania grupy oraz podejmowanie kluczowych decyzji dotyczących jej funkcjonowania, w tym podziału zysków czy wyboru celów przestępczej działalności. Nie jest przy tym konieczne, aby osoba kierująca grupą osobiście uczestniczyła w wykonywaniu poszczególnych przestępstw będących celem jej działania, wystarczy, że sprawuje faktyczne kierownictwo nad organizacją i jej członkami. Założenie grupy z kolei odnosi się do zainicjowania jej powstania, w tym zorganizowania pierwotnego składu osobowego oraz ustalenia zasad funkcjonowania, niezależnie od tego, czy osoba zakładająca grupę sprawuje później nad nią bieżące kierownictwo.
Złożoność dowodowa spraw o kierowanie grupą
Sprawy dotyczące zarzutu kierowania zorganizowaną grupą przestępczą należą do najbardziej złożonych dowodowo postępowań karnych. Zazwyczaj obejmują one wielu współoskarżonych, których role w strukturze grupy trzeba precyzyjnie ustalić i od siebie odróżnić. Podstawowym materiałem dowodowym są w tego rodzaju sprawach nagrania z kontroli operacyjnej, w tym podsłuchy telefoniczne i pomieszczeń, zarejestrowane w toku wieloletnich, poprzedzających akt oskarżenia czynności operacyjnych prowadzonych przez służby. Istotną rolę odgrywają również zeznania świadka koronnego lub osób, które skorzystały z instytucji dobrowolnego poddania się karze w zamian za ujawnienie struktury i sposobu działania grupy. Ocena wiarygodności takich zeznań, składanych często przez osoby zainteresowane obciążeniem pozostałych uczestników w zamian za łagodniejsze potraktowanie własnej sprawy, jest jednym z kluczowych elementów rzetelnej obrony.
Ustalenie faktycznej roli w strukturze grupy
W praktyce prokuratura często formułuje zarzut kierowania grupą przestępczą wobec osoby, która w rzeczywistości pełniła w niej funkcję istotną, lecz niedecyzyjną, na przykład koordynatora logistyki czy osoby przekazującej polecenia pochodzące od kogoś innego. Prawidłowe ustalenie, czy dana osoba rzeczywiście sprawowała funkcję kierowniczą, czy jedynie brała udział w grupie na zasadach zbliżonych do pozostałych jej członków, ma zasadnicze znaczenie dla właściwej kwalifikacji prawnej czynu, a w konsekwencji dla wymiaru grożącej kary, gdyż różnica między dolną granicą zagrożenia z art. 258 §1 a §3 kk jest bardzo znacząca.
Konsekwencje z art. 65 §2 kk
Podobnie jak w przypadku zwykłego udziału w grupie, osoba skazana za jej założenie lub kierowanie nią traktowana jest na zasadach zbliżonych do sprawcy działającego w warunkach multirecydywy w zakresie możliwości ubiegania się o warunkowe zwolnienie z odbycia reszty kary. Oznacza to konieczność odbycia co najmniej trzech czwartych orzeczonej kary przed rozpoznaniem wniosku o warunkowe zwolnienie oraz minimalny, trzyletni okres próby po ewentualnym zwolnieniu.
Zagrożenie karą
| Czyn | Podstawa prawna | Zagrożenie karą |
|---|---|---|
| Założenie lub kierowanie grupą, typ podstawowy | Art. 258 §3 kk | Pozbawienie wolności nie krótsze niż 3 lata |
| Założenie lub kierowanie grupą zbrojną lub terrorystyczną | Art. 258 §3 kk | Pozbawienie wolności nie krótsze niż 6 lat |
Linia obrony
Obrona w sprawach o kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą wymaga w szczególności wnikliwej analizy materiału z kontroli operacyjnej pod kątem legalności jej zarządzenia i przeprowadzenia, oceny wiarygodności zeznań świadków koronnych oraz osób obciążających klienta w zamian za własne korzyści procesowe, a przede wszystkim wykazania rzeczywistej roli oskarżonego w strukturze grupy, w tym zakwestionowania, czy faktycznie sprawował on funkcję kierowniczą, czy jedynie brał udział w jej działaniach na równi z pozostałymi członkami.
FAQ, najczęstsze pytania o kierowanie grupą przestępczą
Kierowanie oznacza faktyczne sprawowanie funkcji decyzyjnej w strukturze grupy, wydawanie poleceń i ustalanie sposobu jej działania, podczas gdy zwykły udział polega na podporządkowaniu się już ustalonym zasadom funkcjonowania grupy, bez pełnienia w niej roli decyzyjnej.
Nie, podobnie jak przy zwykłym udziale, przestępstwo z art. 258 §3 kk ma charakter formalny. Wystarczy ustalenie, że dana osoba faktycznie kierowała grupą lub ją założyła, niezależnie od osobistego udziału w wykonywaniu poszczególnych przestępstw.
Najczęściej są to nagrania z kontroli operacyjnej, w tym podsłuchy telefoniczne, oraz zeznania świadków koronnych lub osób współpracujących z organami ścigania w zamian za łagodniejsze potraktowanie własnej sprawy.
Artykuł ma charakter ogólnej informacji prawnej i nie zastępuje indywidualnej porady adwokata. Stan prawny na dzień publikacji.
Postawiono Ci zarzut kierowania grupą przestępczą?
To jeden z najpoważniejszych zarzutów przewidzianych w kodeksie karnym, wymagający starannie przygotowanej linii obrony jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego. Skontaktuj się ze mną, obsługuję klientów z Wrocławia, Oleśnicy i całego Dolnego Śląska.