Posiadanie narkotyków to jeden z najczęściej stawianych zarzutów w polskim wymiarze sprawiedliwości. Wielu klientów zgłaszających się do mojej kancelarii po zatrzymaniu z niewielką ilością substancji zabronionej jest przekonanych, że czeka ich nieuchronny wyrok skazujący. Tymczasem ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje realne narzędzie pozwalające zakończyć sprawę bez skazania, o ile spełnione są określone warunki.
Art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
„Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3."
Znaczna ilość jako typ kwalifikowany
Ustawa nie definiuje wprost pojęcia znacznej ilości. W praktyce orzeczniczej przyjmuje się, że jest to ilość pozwalająca na jednorazowe odurzenie się kilkudziesięciu osób, a w orzecznictwie sądów przewija się przedział od 20 do 99 porcji danej substancji, w zależności od jej rodzaju i mocy działania. Ustalenie, czy w danej sprawie mamy do czynienia z ilością znaczną, ma kluczowe znaczenie, ponieważ przesądza o tym, czy sprawa zostanie rozpoznana w ramach typu podstawowego, czy znacznie surowiej zagrożonego typu kwalifikowanego, zagrożonego karą pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Nieznaczna ilość, umorzenie z art. 62a
Art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii
„Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości."
Nieznaczna ilość to pojęcie ocenne, pozostawione każdorazowej ocenie prokuratora lub sądu. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 4 października 2000 r. wskazał, że jest to ilość niewielka, odpowiadająca doraźnym potrzebom uzależnionego, jedna lub dwie porcje, a nie ilość gromadzona z myślą o przyszłych potrzebach. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 23 lutego 2017 r. (sygn. II AKa 247/16) za nieznaczną ilość uznał kilka gramów substancji. W praktyce sądy odwołują się do wielokrotności dawki minimalnej danego środka, unikając zbyt wąskiego rozumienia tego pojęcia, tak aby mieściły się w nim typowe formy posiadania konsumenckiego.
Przesłanki skorzystania z umorzenia
Umorzenie postępowania na podstawie art. 62a ustawy jest instytucją fakultatywną, a nie automatyczną, i wymaga łącznego spełnienia trzech warunków: substancja musi być w ilości nieznacznej, musi być przeznaczona wyłącznie na własny użytek sprawcy, a orzeczenie kary musiałoby być niecelowe ze względu na okoliczności czynu oraz stopień jego społecznej szkodliwości. Przy ocenie tej ostatniej przesłanki znaczenie ma między innymi dotychczasowa niekaralność sprawcy oraz jego postawa w toku postępowania. Umorzenie na tej podstawie ma charakter bezwarunkowy, formalnie osoba nie zostaje uznana za skazaną.
Różnica między posiadaniem a udzielaniem
Kluczowe znaczenie procesowe ma precyzyjne rozgraniczenie posiadania narkotyku wyłącznie na własny użytek od udzielania go innym osobom, co stanowi odrębne, surowiej zagrożone przestępstwo z art. 58 lub 59 ustawy. Dlatego składając wyjaśnienia, warto konsultować ich treść z adwokatem, aby precyzyjnie oddać rzeczywisty stan rzeczy, bez ryzyka przypadkowego przyznania się do czynu o innej, poważniejszej kwalifikacji prawnej.
Jaka kara grozi za posiadanie
Za posiadanie narkotyków w typie podstawowym grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. Przy posiadaniu znacznej ilości zagrożenie wzrasta do przedziału od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Niezależnie od formalnego zagrożenia karą, w praktyce sądowej w sprawach o niewielkie ilości substancji, przy braku wcześniejszej karalności, często dochodzi do warunkowego umorzenia postępowania lub orzeczenia kary o charakterze wolnościowym.
Linia obrony w sprawach o posiadanie
Obrona w sprawach o posiadanie środków odurzających obejmuje w szczególności:
- ocenę, czy istnieją podstawy do wnioskowania o umorzenie postępowania na podstawie art. 62a ustawy,
- weryfikację prawidłowości przeprowadzenia przeszukania i zatrzymania substancji,
- analizę wyników badań laboratoryjnych określających rodzaj i ilość zabezpieczonej substancji,
- ocenę, czy w sprawie prawidłowo przyjęto kwalifikację z tytułu posiadania, a nie udzielania innej osobie,
- przygotowanie wyjaśnień w sposób, który nie naraża na przypisanie poważniejszego czynu zabronionego.
FAQ, najczęstsze pytania o posiadanie narkotyków
Ustawa nie definiuje tego pojęcia wprost. W orzecznictwie przyjmuje się, że nieznaczna ilość to taka, która pozwala na jednorazowe lub dwukrotne odurzenie się sprawcy, zwykle nieprzekraczająca kilku gramów, w zależności od rodzaju substancji.
Nie. Umorzenie oznacza, że postępowanie zostaje zakończone bez wydania wyroku skazującego, formalnie osoba nie jest skazana i nie figuruje w rejestrze karnym, choć samo posiadanie faktycznie miało miejsce.
Typ podstawowy z art. 62 ust. 1 ustawy zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat 3. Przy posiadaniu znacznej ilości zagrożenie wzrasta do przedziału od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Wyjaśnienia zawsze warto skonsultować z adwokatem przed ich złożeniem, aby precyzyjnie oddać rzeczywisty stan rzeczy i nie narazić się na przypisanie poważniejszego czynu, takiego jak udzielanie narkotyku innej osobie.
Artykuł ma charakter ogólnej informacji prawnej i nie zastępuje indywidualnej porady adwokata. Stan prawny na dzień publikacji.
Zatrzymano Cię z narkotykami?
Skontaktuj się ze mną możliwie szybko, oceniam szanse na umorzenie postępowania i przygotowuję odpowiedni wniosek jeszcze przed wszczęciem formalnego śledztwa. Obsługuję klientów z Wrocławia, Oleśnicy i całego Dolnego Śląska.